Nauki ścisłe i przyrodnicze w polskojęzycznej Wikipedii
Po prawej stronie znajdują się kategorie poszczególnych dziedzin wiedzy. Zaprezentowane zostały też wyróżnione, głównie ze względu na jakość, artykuły. Jeżeli uważasz, że brakuje jakiejś dziedziny wiedzy, albo chciałbyś pomóc w opiece nad którymś z portali, zapraszamy na stronę dyskusji.
Będziemy wdzięczni za Twoją pomoc, szanowny czytelniku, w rozwijaniu haseł związanych z poniżej przedstawionymi naukami. Przy każdej z nich zamieściliśmy odpowiednie strony odnoszące się do współpracy. Zapraszamy także do wikiprojektów.
 Matematyka |
|
Wyróżniony artykuł |
|
Funkcje trygonometryczne – funkcje matematyczne wyrażające między innymi stosunki między długościami boków trójkąta prostokątnego względem miar jego kątów wewnętrznych. Do funkcji trygonometrycznych współcześnie zalicza się: sinus, cosinus (inna pisownia: kosinus), tangens, cotangens (kotangens), secans (sekans), cosecans (kosekans), z czego dwóch ostatnich obecnie rzadko się używa.
- sinus – stosunek długości przyprostokątnej
 leżącej naprzeciw kąta ostrego (na rysunku  ) i długości przeciwprostokątnej  ;
- cosinus – stosunek długości przyprostokątnej przyległej
 do kąta ostrego i przeciwprostokątnej ;
- tangens – stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw kąta ostrego i przyprostokątnej długości przyległej do kąta ostrego;
- cotangens – stosunek długości przyprostokątnej przyległej do kąta ostrego i długości przyprostokątnej naprzeciw kąta ostrego;
- secans – stosunek długości przeciwprostokątnej i długości przyprostokątnej przyległej do kąta ostrego ; odwrotność cosinusa;
- cosecans – stosunek długości przeciwprostokątnej i długości przyprostokątnej naprzeciw kąta ostrego ; odwrotność sinusa.
|
|
Polecamy artykuły:
Medalowe artykuły: aksjomaty i konstrukcje liczb, ekstremum, Elementy, macierz, prosta, twierdzenie o nieskończonej liczbie małp, współczynnik korelacji rang Spearmana
Dobre artykuły: algebra Boole'a, funkcje trygonometryczne, kryptologia, krzywa Béziera, liczba, odchylenie standardowe, przestrzeń sprzężona, topologia, własność Banacha-Saksa
|
Zapraszamy do współpracy:
|
|
|
 Astronomia |
|
Wyróżniony artykuł |
|
Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. W przestrzeń kosmiczną jądro komety wyrzuca materię, tworzącą dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami do kierunku ruchu komety. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który "wieje" zawsze od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich ruchu.
Kometa wykazuje aktywność, kiedy przebywa w pobliżu gwiazdy, a potem znika w odległych rejonach układu planetarnego, gdzie przyjmuje postać zamarzniętej kuli skalno-lodowej. Jądro komety zbudowane jest z mieszaniny pyłów i drobnych odłamków skalno-lodowych, składających się z lodu wodnego, zestalonego dwutlenku węgla, amoniaku i metanu.
przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...
|
|
Polecamy artykuły:
Medalowe artykuły: chronologiczny wykaz odkryć planet, planet karłowatych i ich księżyców w Układzie Słonecznym, Galaktyka Andromedy, Głębokie Pole Hubble'a, granica Roche'a, gromada otwarta, Mars, Merkury, Mgławica Kraba, obiekt Herbiga-Haro, Obłok Oorta, Obszar H II, paradoks Fermiego, pas Kuipera, pas planetoid, pierścienie Jowisza, Saturn, Ziemia
Dobre artykuły: 2008 TC3, astronomia, Autograf De revolutionibus Mikołaja Kopernika, bariogeneza, Gliese 876 b, Gliese 876 c, HD 2039, Gwiazda Barnarda, Johannes Kepler, Jowisz, Księżyc, NASA, Neptun, powstanie i ewolucja Układu Słonecznego, Uran, WASP-13, Wenus, Wielka Mgławica w Orionie
|
|
Zapraszamy do współpracy:
W siostrzanych projektach: Wikicytaty · Wikicytaty · Wikisłownik · Wikinews · Wikisłownik |
|
|
 Biologia |
|
Wyróżniony artykuł |
|
Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.) – gatunek byliny z rodziny makowatych (Papaveraceae). Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju glistnik (Chelidonium). Rozpowszechniony w strefie klimatu umiarkowanego w Eurazji, a poza tym zawleczony także na inne kontynenty. W Polsce jest pospolity na całym obszarze. Rośnie w miejscach ruderalnych (przydroża, przypłocia, rumowiska i wysypiska odpadów), na obrzeżach lasów i w zaroślach, nierzadko także jako chwast w parkach, sadach i ogrodach.
Roślina ma długą tradycję zastosowań leczniczych, sięgającą starożytności. Zawiera ok. 20 alkoloidów izochinolinowych obecnych głównie, choć nie tylko, w soku mlecznym. Działają one rozkurczowo na mięśnie gładkie, poza tym preparaty z ziela działają żółciopędnie, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, przeciwbólowo. Charakterystyczny, żółto-pomarańczowy sok mleczny używany jest w lecznictwie ludowym do usuwania kurzajek. W ostatnich latach z powodu potwierdzenia hepatotoksyczności ograniczane jest stosowanie ziela glistnika i jego alkaloidów w lecznictwie.
|
|
Polecamy artykuły:
|
|
Zapraszają do współpracy:
W siostrzanych projektach: Wikicytaty · Wikisłownik · Wikinews · Wikibooks
Portale biologiczne:Zoologia · Dinozaury · Kynologia · Paleontologia · Felinologia |
|
|
 Chemia |
|
Wyróżniony artykuł |
Jeziora węglowodoru na Tytanie
Węglowodory to organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze tylko atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.
Węglowodory są podstawowym składnikiem ropy naftowej, która stanowi ich podstawowe źródło w przemyśle. Innym źródłem węglowodorów są procesy tzw. suchej destylacji drewna i zgazowywania węgla. Oprócz tego węglowodory o złożonej budowie pełnią rozmaite role w organizmach żywych (np. karotenoidy).
|
|
Polecamy artykuły:
|
|
Zapraszamy do współpracy:
W siostrzanych projektach: Wikibooks · Wikisłownik |
|
|
 Fizyka |
|
Wyróżniony artykuł |
|
Efekt Dopplera – zjawisko obserwowane dla fal, polegające na powstawaniu różnicy częstotliwości wysyłanej przez źródło fali oraz zarejestrowanej przez obserwatora, który porusza się względem źródła fali. Dla fal rozprzestrzeniających się w ośrodku, takich jak na przykład fale dźwiękowe, efekt zależy od prędkości obserwatora oraz źródła względem ośrodka, w którym te fale się rozchodzą.
Dźwięk jadącej sąsiednią ulicą miasta (nie wprost na obserwatora) karetki najpierw jest wysoki, kiedy ta jest daleko, obniża się stopniowo w miarę jazdy karetki. Efekt ten powstaje na skutek zmiany składowej promieniowej prędkości karetki. Zgodnie z rysunkiem nie cały wektor prędkości wnosi wkład do efektu Dopplera. Znaczenie ma tylko składowa promieniowa (przybliżanie/oddalanie się od karetki). Zmienia się ona, zależnie od kąta między kierunkiem jazdy łączącym karetkę z obserwatorem, a kierunkiem ruchu karetki od obserwatora.
|
|
Polecamy artykuły:
|
|
Zapraszamy do współpracy:
W siostrzanych projektach: Wikicytaty · Wikibooks · Wikisłownik · Wikiźródła |
|
|
 Medycyna |
|
Wyróżniony artykuł |
Stożek rogówki - (keratoconus gr. kerato - róg, łac. conus - stożek) to degeneracyjna, niezapalna choroba rogówki oka, której przebieg charakteryzują zmiany w strukturze rogówki prowadzące do jej ścieńczenia i nadmiernego uwypuklenia. W wyniku choroby krzywizna rogówki przybiera odbiegający od normalnego stożkowaty kształt. Stożek rogówki może prowadzić do znacznego zaburzenia wzroku – pacjenci często skarżą się na niewyraźne lub mnogie widzenie obrazu oraz nadwrażliwość na światło. Wbrew powszechnemu przekonaniu o rzadkości choroby, stożek jest najczęściej spotykaną dystrofią rogówki, która występuje z taką samą częstotliwością we wszystkich grupach etnicznych na całym świecie i dotyka około jedną na tysiąc osób.
|
|
Polecamy artykuły:
|
|
Zapraszamy do współpracy:
W siostrzanych projektach: Wikicytaty · Wikiźródła · Wikinews · Wikisłownik |
|
|
leżącej naprzeciw kąta ostrego (na rysunku 
) i długości przeciwprostokątnej 
;
do kąta ostrego 
